2007 yılı ÖSS sınavına 1 milyon 776 bin kiÅŸi baÅŸvurdu, sınav sonucuna göre 47 587 aday bu yıl ÖSS’de sıfır (0) çekti, geçen yıl 25 bin aday sıfır çekmiÅŸti. Geçen yıla göre sınavın göreceli olarak kolay olduÄŸu düşünülürse, sıfır puan alanların toplam sayısında 20 bin artışın olması düşündürücü. Sınavda da yine en baÅŸarılı okullar Fen ve Anadolu liseleri olmuÅŸtur. Normal devlet liseleri yine dökülüyor. Fen-Matematik Ortalaması Yine Düşük Bu sınavın temel esprisi, öğrenciler arasında düşünme ve algılama yeteneÄŸinin ölçülmesidir. Matematik bu anlamda son derece önemli bir yere sahiptir. Fen aynı keza doÄŸanın gözlenmesi ve sonuç çıkarılması bakımından çok önemlidir. Ne yazık ki ülkemiz öğrencileri son derece fen okuryazarlığında baÅŸarısızdırlar. Genelde çok yoÄŸun bir fen ve matematik müfredatı olmasına karşın bu yıl ilk verilere göre yine ortalaması düşük. Bu yıl bir nebze sınavın kolay olmasının da etkisi ile matematik ortalamasının geçen yıla göre 7′den 9.6′ya yükseldiÄŸi, fen ortalamasının da 7′den 8′e, sosyal bilgiler ortalamasın da 8.1′den 9.4′e çıktığı görülmektedir. Bu sonuçlara göre Türkiye öğrencilerinin düzeyinin aynen kötü yönde devam ettiÄŸini gösteriyor. 50 bine yakın öğrencinin sıfır puan aldığı bir eÄŸitim sisteminin gerçekten ciddi olarak kendisini sorgulaması gerekir. Genel kanı, sıfır alanların büyük bir çoÄŸunlukla devlet liseleri ve meslek liselerinden geldikleri yönündedir. Devlet liseleri adeta kaderine terk edilmiÅŸ. Özelliklede DoÄŸu ve GüneydoÄŸuda liseler sanki kaderlerine terk edilmiÅŸ durumda. En çok sesi çıkanlar ise özel okullar ve dershaneler. Sınav sonrası dershaneler ve özel okullar kendi öğrencilerinin baÅŸarısını önüne alarak reklam yaparken, devlet okullarının ismi ortada yok. Bir ÅŸekilde ülkenin eÄŸitim sistemini milli ve ulusal anlayıştan yavaÅŸ yavaÅŸ özelleÅŸmeye doÄŸru kaydığını göstermektedir. Bugün ciddi bir maddi ve manevi güç durumuna gelmiÅŸ olan dershane ve özel okul sektörü uzun vadede ciddi sorunları da beraberinde getirmektedir. [...]

Kabahat Öğrencinin Değil, Sistemin Kendisidir

Sınav sonuçlarının açıklanması ile sınava giren 1 milyon 776 bin öğrenciden yaklaşık 202 bininin dört yıllık bir yüksek okula gireceÄŸi düşünüldüğünde öğrencilerin yaklaşık % 86’sının herhangi bir yüksek öğretim kurumuna girmek için umutlarının bir baÅŸka bahara kaldığı görülmektedir. Her ne kadar bu yıl örgün öğretime 433.150 kiÅŸi yerleÅŸebilecek dense de çoÄŸunluÄŸu Açık Öğretim ve Meslek Yüksek okullarına kayıt yaptıracaktır. Kaldı ki böyle olsa bile öğrencilerin yüzde 75′i yine açıktadır. Sınav sonucuna göre öğrencilerin en fazla %10′u açıkta kalabilmeliydi. DiÄŸerlerinin çok önceden kapasiteleri, yetenekleri ve çalışma becerilerine göre bir yerlere girebilmeleri saÄŸlanmış olmalıdır. Bizde görüldüğü gibi bütün bir ortaöğretim tek sınava endekslendiÄŸi için %90′nına yakını baÅŸarısız olmaktadır.

Aynı Tas Aynı Hamam

Türkiye’nin batısı genelde baÅŸarılı, doÄŸusu yine baÅŸarısız.En baÅŸarısız il yine deÄŸiÅŸmedi ve Hakkari. Bir önceki yazımda deÄŸerlendirdiÄŸim sınav baÅŸarısı ile eÄŸitim ve ekonomik durum arasındaki iliÅŸkinin özeti, ülkemizde ilköğretimden OKS sınavına girenlerin içinde Anadolu/Fen Liselerine geçebilen öğrenci oranı % 13-14 civarında bulunuyor. Aynı ÅŸekilde Ortaöğretimden (liselerden) 4 yıllık lisans programlarına geçebilenlerin oranı da % 13-14 civarında olmaktadır. Ancak doÄŸal olarak bir nitelik sorunu da yaÅŸanmaktadır.

Bölgeler Arasında bir Pozitif Ayrımcılığa Gidilmesi Yararlı Olur mu?

Mevcut durum ülkemizde adaletli ve fırsat eşitliğine dayalı bir eğitim sisteminin olmadığını göstermektedir. Bölgeler arasındaki gelişmişlik ile sınavda alınan puan arasında bir ilişki bulunmaktadır. Bu sınavlar yapıldığından bu yanan sonuç benzer şekilde değişmiyor, ülkenin batısındaki okullar genelde başarılı, doğudakiler ise başarısız olduğu veriler ve istatistikler ile sabittir. Bunun için bölgeler arasında bir pozitif ayrımcılığa gereksinim olabilir. Bu konuyu ileride işleyeceğim.

Sınav Kazanmak Ä°le Sosyal ve Ekonomik GeliÅŸmiÅŸlik Arasında DoÄŸrudan Ä°liÅŸki Bulunmaktadır. OKS’ sınavını kazanan öğrencilerde olduÄŸu gibi ÖSS sınav sonuçları yönünden öğrencilerin sınavı kazanma durumuna göre eÄŸitim ve sosyo-ekonomik yapıları yine önemli bir yer tutmaktadır. EÄŸitim ile sosyo-ekonomik durum arasında da doÄŸrudan iliÅŸki olması nedeniyle sorun doÄŸrudan eÄŸitimin kendisi ile ilgilidir. Sosyal ve ekonomik konumları düşük bölge, semt ve ailelerin çocuklarının Anadolu/Fen Liselerini kazanma oranı düşük, buna karşılık meslek liselerine gitme eÄŸilimleri ise yüksek çıkmaktadır.

Ailelerin Sosyo-ekonomik Durumu Ä°le Tercih Edilen Meslekler Arasında da Benzer Ä°liÅŸki Kurulmaktadır. Gümüş (2006)’ün rapor ettiÄŸine göre üniversite meslek tercihleri yönünden üst gelir gurubuna dahil olan ailelerin çocukları askeri akademi, havacılık, bilgisayar mühendisliÄŸi, tıp, mühendislik, filolojiler ve akademisyenlik gibi “nitelikli” mesleklere yönelirken, düşük gelir guruplarına sahip ailelerin fakir çocukları ise meslek yüksek okulu, polis, astsubay olmayı, küçük bir iÅŸ bulabilmeyi veya küçük esnaf olabilmeyi benimsiyor.

Türkiye genelinde Gümüş (2006)’ün raporuna göre Ortaöğretimden mezun olanların % 19′u Meslek Yüksek Okullarına, % 13′ü de Ãœniversite/Fakültelere devam etme ÅŸansı buluyor. Fakülteye devam oranları Ä°mam Hatip, Endüstri ve Ticaret Meslek Liselerinde % 1-2′lere düşerken, Anadolu Liselerinde bu oran % 55′leri buluyor. Normal lise mezunlarının fakülte ÅŸansı da % 12 oranıyla çok kötü durumda.

Türkiye’nin DoÄŸusunda DoÄŸan Çocukların Ne Günahı Var EÄŸitim imkanı alamamış, fakir güneydoÄŸuda gözlerini dünyaya açmış bir çocuÄŸun üniversiteye ve daha da ilerisi için eÄŸitim görme ÅŸansı nasıl saÄŸlanacak? Genetik kodu yüksek, doÄŸal zeki çocuklar iyi beslenme, iyi eÄŸitim olanağı bulamadıkları için kendilerini gerçekleÅŸtirme ÅŸansı bulamamaktadırlar. Bu da sosyal adaletsizlik yaratmaktadır. Bu sorun bir liderlik sorunu ve çözümü de ülkenin yönetimine talip olan siyasilere ve diÄŸer ilgililere düşüyor. Asıl siyasilerin öncelikle düşünmesi gereken konunun çarpık yapılanmaya baÄŸlı fırsat eÄŸitliÄŸi yaratılamayan sınav sistemi ve sonuçları olduÄŸunu düşünüyorum.

Sınav Sorunu Bir Devlet Sorunudur

Sorun çok ciddi ve bir devlet sorunu niteliğindedir. Yapılan seçim kadar önemlidir. Çünkü bir ülkenin geleceği gençlerin yaşam geleceği sınanıyor veya şekilleniyor. Sınav sonuçlarının nitelikli olarak değerlendirilmesi ve eksiklerin giderilmesi konusunda hiçbir yetkiliden bir ses çıkmamaktadır.

Neden devlet liseleri başarısız?
Neden Güneydoğu illerimiz hep başarısız?

Bu konuda yetkililerimiz ne düşünüyor bilmiyorum. Normal bir batı ülkesinde her yıl aynı manzara yaşansa, yetkililer oturur konunun eksiklerini gidermek için ciddi proje üretir ve sonuçlandırırlar. Bizde ise maalesef bu konuda fikir üretenler yok denecek kadar azdır. Bu durum ülkemizin geleceği açısından endişe vericidir.

Prof. Dr. Ä°brahim ORTAÅž

Çukurova Üniversitesi.